Tất tần tật những điều cần biết về tiền tiểu đường

Tìm hiểu về tiền tiểu đường, dấu hiệu, nguyên nhân, nguy cơ, phương pháp chẩn đoán và điều trị. Hướng dẫn phòng ngừa tiền tiểu đường tiến triển thành tiểu đường type 2.

Tiền tiểu đường và những điều cần biết

Tiền tiểu đường là một tình trạng sức khỏe phổ biến nhưng ít được chú ý, có thể dẫn đến tiểu đường type 2 nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp thông tin chi tiết về tiền tiểu đường, từ dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, đến các phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa.

1. Tiền tiểu đường là gì?

Tiền tiểu đường là tình trạng lượng đường trong máu cao hơn bình thường nhưng chưa đủ cao để được chẩn đoán là tiểu đường type 2. Cụ thể, ở người bình thường, mức đường huyết trước khi ăn dao động từ 90-130 mg/dl và sau khi ăn dưới 180 mg/dl. Hiện nay, tại Việt Nam, có khoảng 5,3 triệu người mắc tiền đái tháo đường, và dự kiến 2/3 trong số này (chiếm 70%) sẽ phát triển thành đái tháo đường vào năm 2045.

tiền tiểu đường

Tiền tiểu đường

Tham khảo thêm: Tiền tiểu đường là gì? 12 nguyên nhân gây bệnh tiền tiểu đường

Mặc dù tiền tiểu đường chưa gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, nhưng nếu không thay đổi lối sống, người lớn và trẻ em mắc tiền tiểu đường có nguy cơ cao bị tiểu đường type 2. Bệnh này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim, mạch máu, mắt và thận. Phát hiện sớm tiền tiểu đường là cơ hội để điều chỉnh lối sống, cải thiện sức khỏe, và ngăn chặn sự tiến triển thành đái tháo đường.

2. Dấu hiệu tiền tiểu đường

Tiền tiểu đường là giai đoạn đường huyết cao hơn mức bình thường nhưng chưa đến mức chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường. Tuy thường không có triệu chứng rõ ràng, ở một số người, tiền tiểu đường có thể biểu hiện qua một số dấu hiệu sau:

  • Thay đổi sắc tố da: Da ở một số bộ phận như cổ, nách, bẹn sẫm màu, dày hơn, tạo thành các mảng da sần sùi. Đây là dấu hiệu của chứng acanthosis nigricans, do cơ thể sản xuất quá nhiều insulin, kích thích tế bào da phát triển quá mức.
  • Tăng nhu cầu đi tiểu: Đi tiểu thường xuyên hơn bình thường, đặc biệt là vào ban đêm.
  • Rối loạn thị lực: Mắt nhìn mờ dần, tầm nhìn hạn chế, đặc biệt khi nhìn xa.
  • Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng, khó tập trung.
Mệt mỏi kéo dài có thể là dấu hiệu của tiền tiểu đường

Mệt mỏi kéo dài có thể là dấu hiệu của tiền tiểu đường

Các dấu hiệu của tiền tiểu đường thường dễ nhầm lẫn với một số tình trạng sức khỏe khác. Do đó, việc khám sức khỏe định kỳ là vô cùng quan trọng để tầm soát, phát hiện sớm bệnh và có biện pháp điều trị kịp thời.

3. Nguyên nhân gây ra tình trạng tiền tiểu đường

Y học hiện đại chưa tìm ra nguyên nhân chính xác của tiền tiểu đường. Tuy nhiên, có thể kể đến một số nguyên nhân chính gây bệnh như sau: 

  • Di truyền: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng nguy cơ mắc tiền tiểu đường. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh tiểu đường, bạn có nguy cơ cao mắc bệnh hơn.
  • Rối loạn chuyển hóa: Khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc sản xuất không đủ insulin, lượng đường trong máu sẽ tăng cao, dẫn đến tiền tiểu đường.
tiền tiểu đường

Ngoài ra, người có các yếu tố dưới dây cũng có nguy cơ bị tiền tiểu đường: 

  • Trên 45 tuổi.
  • Trong gia đình có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị bệnh đái tháo đường type 2.
  • Nam giới có vòng eo lớn hơn 101,6 cm và nữ giới có vòng eo lớn hơn 88,9 cm, điều này tăng nguy cơ kháng insulin.
  • Tiêu thụ nhiều thịt đỏ (như thịt bò, thịt trâu, thịt cừu, thịt dê, thịt nai), thức ăn chế biến sẵn và đồ uống có đường.
  • Ít ăn trái cây, rau xanh, các loại đậu và lười tập thể dục.
  • Thừa cân béo phì, đặc biệt là béo bụng, làm tăng nguy cơ kháng insulin.
  • Có mức cholesterol cao, chất béo trung tính cao, cholesterol HDL thấp và cholesterol LDL cao.
  • Nếu mắc tiểu đường thai kỳ, thai phụ và em bé có nguy cơ cao bị tiền tiểu đường.
  • Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang thường gặp các vấn đề như kinh nguyệt không đều, tóc mọc nhiều và béo phì, dễ bị rối loạn chuyển hóa.
  • Người mắc chứng ngưng thở khi ngủ có nguy cơ kháng insulin, dễ dẫn đến tiền đái tháo đường.
  • Hút thuốc làm tăng đề kháng insulin, và nếu người bị tiền tiểu đường không bỏ thuốc, nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 rất cao. 

Khi có các yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ mắc tiền tiểu đường, hãy đi khám sức khỏe định kỳ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị hiệu quả tiền tiểu đường có thể giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường như tim mạch, đột quỵ, suy thận, mù lòa, cắt cụt chi,…

4. Tiền tiểu đường có nguy hiểm không?

Tuy không biểu hiện rõ ràng qua triệu chứng, tiền tiểu đường vẫn âm thầm tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Những biến chứng nguy hiểm của tiền tiểu đường:

  • Tiến triển thành bệnh tiểu đường tuýp 2: Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, tiền tiểu đường có thể tiến triển thành bệnh tiểu đường tuýp 2, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
  • Tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch: Nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ ở người tiền tiểu đường cao hơn so với người bình thường.
  • Mờ mắt, tổn thương mắt: Do ảnh hưởng đến mạch máu nhỏ ở mắt, dẫn đến mờ mắt, nguy cơ cao bị đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng.
  • Tăng cholesterol xấu, tổn thương tim mạch: Chỉ số cholesterol xấu (LDL) tăng cao, giảm cholesterol tốt (HDL), dẫn đến xơ vữa động mạch, tổn thương tim, mạch máu.
  • Gan nhiễm mỡ: Nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ, ảnh hưởng đến chức năng gan.
  • Tổn thương thận: Nguy cơ suy thận nếu không được điều trị kịp thời.
  • Đau tim không rõ nguyên nhân: Các nghiên cứu cho thấy tiền tiểu đường có liên quan đến những cơn đau tim không rõ nguyên nhân.

5. Tiền tiểu đường có chữa được không?

Tiền tiểu đường là một yếu tố nguy cơ chính trong việc phát triển bệnh tiểu đường type 2. Tuy nhiên, khác với bệnh tiểu đường type 2, tiền tiểu đường có thể được chữa khỏi.

Tiền tiểu đường thường xuất phát từ chế độ ăn uống không lành mạnh và lười hoạt động thể chất. Tình trạng này trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia do lối sống ít vận động, chế độ ăn uống không lành mạnh và mức độ tập thể dục thấp. Tỷ lệ béo phì tăng mạnh dẫn đến sự gia tăng đột biến của bệnh tiểu đường và tiền tiểu đường.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng giảm lượng thức ăn và chọn lựa thực phẩm hợp lý, kết hợp với việc tập thể dục 30 phút mỗi ngày có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và là một phương pháp hiệu quả để chữa khỏi tiền tiểu đường.

Duy trì thói quen sống lành mạnh để điều trị tiền tiểu đường

Duy trì thói quen sống lành mạnh để điều trị tiền tiểu đường

6. Phương pháp chẩn đoán và điều trị tiền tiểu đường

Phương pháp chẩn đoán:

Xét nghiệm glucose huyết tương lúc đói:

  • Nếu kết quả dưới 100 mg/dL: Bình thường.
  • Nếu kết quả từ 126 mg/dL trở lên: Tiếp tục thực hiện xét nghiệm dung nạp glucose qua đường uống.

Xét nghiệm dung nạp glucose qua đường uống:

  • Sau khi nhịn ăn 8 tiếng, bạn được uống dung dịch đường.
  • Sau 2 giờ, nhân viên y tế lấy máu để xét nghiệm (xét nghiệm đường huyết bất kỳ, xét nghiệm đường huyết sau khi ăn).
  • Kết quả:
  • Đường huyết dưới 140 mg/dL: Bình thường.
  • Đường huyết từ 140 đến 199mg/dL: Tiền tiểu đường.
  • Đường huyết từ 200 mg/dL trở lên: Đái tháo đường.

Xét nghiệm HbA1C:

  • Cho biết mức đường huyết trung bình trong 3 tháng qua.
  • Kết quả:
  • Dưới 5.6%: Bình thường.
  • Từ 5.7 đến 6.4%: Tiền tiểu đường.
  • Từ 6.5% trở lên: Đái tháo đường.

Xét nghiệm khác:

  • Xét nghiệm nước tiểu.
  • Xét nghiệm cholesterol và triglyceride.
  • Xét nghiệm huyết áp.

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, trẻ em từ 10 tuổi trở lên nếu thuộc các trường hợp dưới đây nên kiểm tra đường huyết định kỳ để sớm phát hiện tiền tiểu đường và ngăn chặn kịp thời. Cụ thể:

  • Thừa cân, béo phì.
  • Có người thân trong gia đình bị đái tháo đường type 2.
  • Mẹ của trẻ bị đái tháo đường thai kỳ khi mang thai.

Nếu trẻ có nguy cơ cao bị tiền tiểu đường nhưng kết quả đường huyết bình thường, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ vẫn khuyên nên xét nghiệm lại ít nhất 3 năm một lần.

7. Phòng ngừa tiền tiểu đường tiến triển thành tiểu đường type 2

Khi phát hiện tiền tiểu đường, đây là cơ hội thay đổi cuối cùng trước khi tiền tiểu đường tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả:

Chế độ ăn uống lành mạnh:

Chế độ ăn uống lành mạnh cho người tiền tiểu đường

Chế độ ăn uống lành mạnh cho người tiền tiểu đường

  • Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ: Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu,… giúp kiểm soát lượng đường trong máu hiệu quả.
  • Chọn chất béo tốt: Dầu thực vật, cá béo, các loại hạt,… tốt cho tim mạch và hỗ trợ chuyển hóa glucose.
  • Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, nước ngọt có ga: Những thực phẩm này chứa nhiều đường và calo, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
  • Lựa chọn trái cây có chỉ số đường huyết thấp: Sơ ri, nho, táo, bơ, bưởi, chuối, ổi,… là những lựa chọn tốt cho người tiền tiểu đường.

Giảm cân hợp lý:

  • Thừa cân béo phì là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến tiểu đường.
  • Giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
  • Áp dụng các chế độ ăn uống lành mạnh như Địa Trung Hải, DASH, ăn chay,… kết hợp vận động để giảm cân an toàn và hiệu quả.

Tập luyện thể dục thường xuyên:

  • Duy trì ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày vào tối thiểu 5 ngày trong tuần.
  • Lựa chọn các bài tập phù hợp với sức khỏe như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, yoga,…
  • Vận động giúp tăng cường trao đổi chất, kiểm soát đường huyết và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Ngưng sử dụng chất kích thích, thực phẩm chứa nhiều carbohydrat:

  • Hạn chế hoặc bỏ hút thuốc lá.
  • Tránh xa bia rượu, đồ uống có cồn.
  • Thực phẩm chứa nhiều carbohydrat như: đồ uống có cồn, nước ngọt có ga, thức ăn nhanh, các món chế biến sẵn,….

Theo dõi sức khỏe định kỳ:

  • Theo dõi đường huyết thường xuyên để kiểm soát hiệu quả.
  • Thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tham gia chương trình Thay đổi lối sống – Phòng ngừa đái tháo đường Type 2:

Ngoài 5 biện pháp phòng ngừa tiến triển bệnh tiền tiểu đường kể trên, có một bí quyết giúp bạn phòng ngừa/trì hoãn đái tháo đường loại 2 một cách hiệu quả. Đó là chương trình Thay đổi lối sống – phòng ngừa đái tháo đường tuýp 2 cùng DIAB trong vòng 12 tuần.

Chương trình Thay đổi lối sống - Phòng ngừa đái tháo đường Type 2 của DiaB

Chương trình Thay đổi lối sống – Phòng ngừa đái tháo đường Type 2 của DiaB

Xem thêm: DiaB – ứng dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết thông minh

Một chương trình thay đổi lối sống được lấy cảm hứng từ “Phòng ngừa bệnh Đái Tháo Đường tuýp 2 (Prevent T2) của Trung tâm kiểm soát phòng ngừa bệnh tật ở Mỹ (CDC) – được chứng minh là chương trình thay đổi lối sống hiệu quả, giúp người bệnh phòng ngừa hoặc trì hoãn đái tháo đường típ 2 tại Hoa Kỳ.

Mục tiêu của chương trình:

  • Giảm 5% cân nặng hiện tại 
  • Vận động ít nhất 150 phút/tuần 
  • Phòng ngừa đái tháo đường tuýp 2 
  • Cải thiện sức khỏe tinh thần 
  • Cung cấp kiến thức chuẩn nhất về đái tháo đường

Điểm nổi bật của chương trình:

  • Được tư vấn, đồng hành cùng huấn luyện viên sức khỏe để thực hiện những thay đổi lối sống lành mạnh, tích cực. 
  • Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, hình thành thói quen vận động giúp kiểm soát cân nặng. 
  • Tìm hiểu cách quản lý căng thẳng, duy trì động lực.
  • Có ứng dụng theo dõi các chỉ số sinh học cần thiết bao gồm đường huyết, huyết áp, dinh dưỡng, vận động, cân nặng, cảm xúc, HbA1C. 
  • Có thể trao đổi kinh nghiệm với những người bạn cùng bệnh, thông qua ứng dụng. Từ đó, tạo động lực, lan tỏa năng lượng tích cực cùng nhau cải thiện sức khỏe.

Bạn đã sẵn sàng để Thay đổi lối sống – phòng ngừa đái tháo đường tuýp 2 chưa? Đăng ký ngay TẠI ĐÂY

Tiền tiểu đường là tình trạng cần được nhận biết và xử lý kịp thời để ngăn ngừa tiến triển thành tiểu đường type 2 và các biến chứng nguy hiểm khác. Bằng cách thay đổi lối sống, áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì hoạt động thể chất, bạn có thể kiểm soát và thậm chí đảo ngược tình trạng tiền tiểu đường. Hãy luôn chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể và thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Nguồn tham khảo:

https://cdc.gov/diabetes/prevention-type-2/prediabetes-prevent-type-2.html

https://cdc.gov/diabetes-prevention/about-prediabetes-type-2/index.html

https://www.cdc.gov/diabetes/communication-resources/prediabetes-statistics.html