{"id":171336,"date":"2025-07-16T15:38:41","date_gmt":"2025-07-16T08:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/?p=171336"},"modified":"2025-07-24T13:11:34","modified_gmt":"2025-07-24T06:11:34","slug":"cay-a-nguy-thao-duoc-vang-cho-he-tieu-hoa-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/kien-thuc-y-te\/cay-a-nguy-thao-duoc-vang-cho-he-tieu-hoa-be\/","title":{"rendered":"C\u00e2y A Ng\u00f9y: Th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u201cv\u00e0ng\u201d cho h\u1ec7 ti\u00eau ho\u00e1 c\u1ee7a b\u00e9"},"content":{"rendered":"<p><script>\n  window.addEventListener(\"load\", function () {\n    \/\/ Change right desktop block image\n    var adBlockRight = document.getElementById('docosan_blog_ad-3');\n    if (adBlockRight) {\n      var imgBlockRight = adBlockRight.getElementsByTagName('img');\n      var imgLinkRight = \"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Banner-DCS-1000-1000.jpg\";<\/p>\n<p>      if (imgBlockRight.length > 0) {\n        imgBlockRight[0].setAttribute(\"src\", imgLinkRight);\n        imgBlockRight[0].setAttribute(\"data-src\", imgLinkRight);\n      }\n    }\n  });\n<\/script><\/p>\n<h2>Gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 c\u00e2y A Ng\u00f9y<\/h2>\n<p>C\u00e2y A Ng\u00f9y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y th\u00e2n th\u1ea3o ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf khu v\u1ef1c T\u00e2y \u00c1 nh\u01b0 Afghanistan, Iran. Ng\u00e0y nay, c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf Afghanistan v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t kh\u1ea9u ra to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi (1,2). C\u00e2y sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1t \u1edf \u0111\u1ea5t c\u00e1t, m\u1ec1m ho\u1eb7c \u0111\u1ea5t s\u00e9t, d\u1ec5 tr\u1ed3ng \u1edf n\u01a1i c\u00f3 \u00e1nh n\u1eafng v\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf x\u1ee9 l\u1ea1nh. Nh\u1ef1a c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 m\u00f9i h\u0103ng n\u1ed3ng, v\u1ecb \u0111\u1eafng, h\u0103ng v\u00e0 ch\u00e1t (2).<\/p>\n<p>Nh\u1ef1a c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 m\u00f9i h\u0103ng n\u1ed3ng, v\u1ecb \u0111\u1eafng v\u00e0 ch\u00e1t. B\u00ean c\u1ea1nh t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, c\u00e2y a ng\u00f9y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb cho m\u1ed9t s\u1ed1 m\u00f3n \u0103n nh\u01b0 c\u00e0 ri, th\u1ecbt vi\u00ean, \u0111\u1eadu l\u0103ng v\u00e0 d\u01b0a chua. L\u00e1 v\u00e0 ch\u1ed3i non c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 rau xanh. C\u00e2y c\u00f3 m\u00f9i h\u00f4i th\u1ed1i nh\u01b0ng s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t khi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea5u l\u00ean. C\u00e2y A Ng\u00f9y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong c\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c d\u00e2n gian c\u0169ng nh\u01b0 trong nhi\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1eefa tr\u1ecb b\u1ec7nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng (2,3).<\/p>\n<p>Theo nghi\u00ean c\u1ee9u y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng, ch\u1ed1ng ung th\u01b0, kh\u00e1ng vi\u00eam, kh\u00e1ng virus, kh\u00e1ng khu\u1ea9n, ch\u1ed1ng co th\u1eaft, ch\u1ed1ng nhi\u1ec5m tr\u00f9ng, b\u1ea3o v\u1ec7 gan, ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a, an th\u1ea7n, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ed nh\u1edb, b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ea7n kinh, ch\u1ed1ng t\u0103ng \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft, ch\u1ed1ng b\u00e9o ph\u00ec, gi\u1ea3m m\u1ee1 m\u00e1u, k\u00edch th\u00edch ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng enzyme ti\u00eau h\u00f3a, t\u0103ng tu\u1ea7n ho\u00e0n, l\u00e0m h\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p v\u00e0 l\u00e0m lo\u00e3ng m\u00e1u (1,2,3,4).<\/p>\n<h2>Th\u00e0nh ph\u1ea7n ho\u00e1 h\u1ecdc trong c\u00e2y A Ng\u00f9y<\/h2>\n<p>T\u00ean c\u1ee7a A Ng\u00f9y trong ti\u1ebfng Latin ngh\u0129a l\u00e0 \u201cmang theo m\u00f9i h\u00f4i th\u1ed1i\u201d, nh\u01b0ng c\u00e2y c\u00f2n t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c l\u00e0 \u201cth\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a th\u1ea7n\u201d nh\u1edd \u0111em \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edch t\u1ed1t cho s\u1ee9c kho\u1ebb v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh l\u00fd.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y trong 100g c\u00e2y a ng\u00f9y ch\u1ee9a 67,8% carbohydrate, 16% \u0111\u1ed9 \u1ea9m, 4% protein, 1.1% ch\u1ea5t b\u00e9o, 7% ch\u1ea5t kho\u00e1ng, 4.1% ch\u1ea5t x\u01a1. Ch\u1ea5t kho\u00e1ng v\u00e0 vitamin bao g\u1ed3m calci, phospho, s\u1eaft, carotene, riboflavin v\u00e0 niacin (1,4).<\/p>\n<p>Chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb c\u00e2y A Ng\u00f9y g\u1ed3m 3 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u00ednh: nh\u1ef1a c\u00e2y chi\u1ebfm 40-64% (ch\u1ee9a ferulic acid v\u00e0 ester, coumarin, umbelliferone, asaresinotannols, farnesiferols A, B, and C), 25% g\u00f4m (ch\u1ee9a glucose, galactose, l-arabinose, rhamnose, and glucuronic acid) v\u00e0 3-17% tinh d\u1ea7u d\u1ec5 bay h\u01a1i (disulfides l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u00ednh, nh\u1ea5t l\u00e0 2-butyl propenyl disulfide (\u0111\u1ed3ng ph\u00e2n E v\u00e0 Z), v\u1edbi monoterpenes (\u03b1- and \u03b2-pinene,&#8230;), free ferulic acid, valeric acid, v\u00e0 v\u1ebft c\u1ee7a vanillin (LAF). M\u00f9i h\u00f4i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a chi\u1ebft xu\u1ea5t c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 do s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng disulfide n\u00e0y (2,3).<\/p>\n<h2>L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e2y<\/h2>\n<p>\u1ede Afghanistan, chi\u1ebft xu\u1ea5t kh\u00f4 c\u1ee7a nh\u1ef1a c\u00e2y A Ng\u00f9y \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hysteria, ho g\u00e0 v\u00e0 v\u1ebft lo\u00e9t. Thu\u1ed1c s\u1eafc t\u1eeb c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u1ecb giun s\u00e1n \u1edf Trung Qu\u1ed1c. R\u1ec5 c\u00e2y ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng co th\u1eaft, l\u1ee3i ti\u1ec3u, tr\u1ecb giun s\u00e1n, v\u00e0 l\u00e0 thu\u1ed1c gi\u1ea3m \u0111au \u1edf Hy L\u1ea1p. D\u1ea1ng k\u1eb9o d\u1ebbo d\u00f9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch nhai \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00f4 kinh \u1edf Malaysia v\u00e0 ch\u1ed1ng co gi\u1eadt \u1edf Morocco. \u1ede Nepal chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb r\u1ec5 c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb giun s\u00e1n. \u1ede \u1ea2 R\u1eadp Saudi d\u1ea1ng nh\u1ef1a kh\u00f4 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ho g\u00e0, hen suy\u1ec5n, vi\u00eam ph\u1ebf qu\u1ea3n. Chi\u1ebft xu\u1ea5t l\u1ecfng t\u1eeb r\u1ec5 c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a kinh nguy\u1ec7t, long \u0111\u1eddm, t\u1ea9y giun s\u00e1n, k\u00edch th\u00edch n\u00e3o v\u00e0 d\u00e2y th\u1ea7n kinh, v\u00e0 l\u00e0 thu\u1ed1c ch\u1ed1ng co th\u1eaft m\u1ea1nh \u1edf M\u1ef9 (2,3,4).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y x\u01b0a, \u1edf Roma c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, c\u00e2y A Ng\u00f9y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef trong l\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ea1t th\u00f4ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb c\u1ee7a m\u00f3n \u0103n. H\u00f2a tan c\u00e2y A ng\u00f9y v\u00e0o d\u1ea7u n\u00f3ng v\u00e0 nh\u1ecf v\u00e0o th\u1ee9c \u0103n gi\u00fap t\u0103ng h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb c\u1ee7a m\u00f3n \u0103n. V\u1edbi h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng th\u00edch h\u1ee3p, c\u00e2y A Ng\u00f9y gi\u00fap t\u0103ng h\u1ee3p v\u1ecb cho m\u00f3n n\u1ea5m v\u00e0 rau, n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0m cho th\u1ecbt chi\u00ean v\u00e0 th\u1ecbt n\u01b0\u1edbng c\u00f3 m\u00f9i v\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ed5 g\u1ecdi d\u1ecbch chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb c\u00e2y a ng\u00f9y l\u00e0 Hingu v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i gia v\u1ecb h\u1ea5p d\u1eabn v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c \u0111\u00e1ng tin c\u1eady. Y h\u1ecdc c\u1ed5 \u1ea4n \u0110\u1ed9 xem c\u00e2y n\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u1ea5t gi\u00fap ngon mi\u1ec7ng v\u00e0 gi\u1eef s\u1ef1 th\u1ee9c t\u1ec9nh. Lo\u1ea1i th\u1ea3o m\u1ed9c n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 ch\u1ea5t gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c thu\u1ed1c phi\u1ec7n (3).<\/p>\n<h2>C\u00e2y A Ng\u00f9y trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n \u1ea4n \u0110\u1ed9<\/h2>\n<p>C\u00e2y A Ng\u00f9y l\u00e0 lo\u1ea1i thu\u1ed1c b\u1ea3n \u0111\u1ecba xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb r\u1ea5t l\u00e2u \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9. C\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c t\u1eeb c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ea7y h\u01a1i trong \u1ed5 b\u1ee5ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c ch\u1ee9ng co th\u1eaft, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch th\u1ea7n kinh, h\u1ec7 ti\u00eau ho\u00e1 v\u00e0 an th\u1ea7n. N\u01b0\u1edbc r\u1ec5 c\u00e2y kh\u00f4 ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 kinh nguy\u1ec7t v\u00e0 nh\u1ef1a c\u00e2y kh\u00f4 ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ee9ng \u0111\u1ea7y b\u1ee5ng, co th\u1eaft v\u00e0 long \u0111\u00e0m trong vi\u00eam ph\u1ebf qu\u1ea3n m\u1ea1n t\u00ednh (2,3).<\/p>\n<p>C\u00e2y A Ng\u00f9y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng d\u1ee5ng, t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u00ednh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a. Trong \u0111\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u1ed1ng xu\u1ea5t h\u01a1i kh\u1ecfi d\u1ea1 d\u00e0y v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n co th\u1eaft \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t. Nh\u1ef1a c\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i tinh d\u1ea7u d\u1ec5 bay h\u01a1i c\u00f3 m\u00f9i th\u01a1m dai d\u1eb3ng nh\u01b0 v\u1ecb t\u1ecfi, m\u00f9i nh\u1ef1a c\u00e2y ra kh\u1ecfi c\u01a1 th\u1ec3 qua h\u01a1i th\u1edf, d\u1ecbch ti\u1ebft, h\u01a1i d\u1ea1 d\u00e0y. Ch\u1ea5t n\u00e0y tho\u00e1t ra kh\u1ecfi c\u01a1 th\u1ec3 qua \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p s\u1ebd g\u00e2y ho, gi\u00fap lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u00e0m nh\u1ea7y ra kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra ch\u1ea5t nh\u1ef1a c\u00e2y thu th\u1eadp t\u1eeb r\u1ec5 c\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng an th\u1ea7n, di\u1ec7t giun s\u00e1n, ch\u1ed1ng co th\u1eaft, ch\u1ed1ng \u0111\u1ea7y b\u1ee5ng, kh\u1eed m\u00f9i, long \u0111\u00e0m, nhu\u1eadn tr\u00e0ng, k\u00edch th\u00edch ti\u00eau h\u00f3a. Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ti\u00eau h\u00f3a nh\u01b0 \u0111\u1ea7y b\u1ee5ng, kh\u00f3 ti\u00eau, t\u00e1o b\u00f3n, v\u00e0 c\u1ea3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u00f4 h\u1ea5p nh\u01b0 vi\u00eam ph\u1ebf qu\u1ea3n, vi\u00eam ph\u1ebf qu\u1ea3n d\u1ea1ng hen, v\u00e0 ho g\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng ch\u1ea5t nh\u1ef1a n\u00e0y. Nh\u1ef1a c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hysteria, m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m th\u1ea7n kinh, n\u00f3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb vi\u00eam ph\u1ed5i tr\u1ebb em v\u00e0 ch\u1ee9ng \u0111au b\u1ee5ng \u0111\u1ea7y h\u01a1i (2,3,5).<\/p>\n<h2>Hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e2y A Ng\u00f9y v\u1edbi h\u1ec7 ti\u00eau ho\u00e1<\/h2>\n<p>C\u00e2y A Ng\u00f9y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a hi\u1ec7u qu\u1ea3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ch\u1ee9ng \u0111\u1ea7y h\u01a1i. D\u00f9ng m\u1ed9t \u00edt chi\u1ebft xu\u1ea5t c\u00e2y A ng\u00f9y ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng kh\u0103n nh\u00fang n\u01b0\u1edbc n\u00e0y ch\u01b0\u1eddm l\u00ean b\u1ee5ng gi\u00fap ch\u1eefa ch\u1ee9ng \u0111\u1ea7y h\u01a1i v\u00e0 ch\u01b0\u1edbng b\u1ee5ng (1).<\/p>\n<p>M\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean chu\u1ed9t cho th\u1ea5y khi cho chu\u1ed9t s\u1eed d\u1ee5ng chi\u1ebft xu\u1ea5t c\u00e2y A Ng\u00f9y d\u1ea1ng gel 60 ph\u00fat tr\u01b0\u1edbc th\u00ed nghi\u1ec7m s\u1ebd gi\u00fap b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y do stress v\u00ec l\u1ea1nh, do aspirin v\u00e0 do co th\u1eaft m\u00f4n v\u1ecb trong 4 gi\u1edd (6). M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c cho th\u1ea5y c\u00e2y A Ng\u00f9y gi\u00fap gi\u1ea3m co th\u1eaft h\u1ed3i tr\u00e0ng, k\u00edch th\u00edch tuy\u1ebfn t\u1ee5y l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ra amylase, lipase, chymotrypsin gi\u00fap ti\u00eau h\u00f3a th\u1ee9c \u0103n (1).<\/p>\n<p>Hi\u1ec7u qu\u1ea3 k\u00edch th\u00edch enzyme ti\u00eau h\u00f3a b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb t\u0103ng c\u01b0\u1eddng d\u1ecbch ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt, v\u00e0 ti\u1ebft d\u1ecbch d\u1ea1 d\u00e0y, h\u1ed7 tr\u1ee3 ti\u00eau h\u00f3a. Khi so s\u00e1nh c\u00e2y A Ng\u00f9y v\u00e0 c\u00e1c gia v\u1ecb kh\u00e1c v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng k\u00edch th\u00edch ti\u00eau h\u00f3a, c\u00e2y A Ng\u00f9y cho th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 k\u00edch th\u00edch enzyme tuy\u1ebfn t\u1ee5y t\u1ed1t h\u01a1n c\u00e1c lo\u1ea1i gia v\u1ecb kh\u00e1c (1). Trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nu\u00f4i c\u1ea5y, chi\u1ebft xu\u1ea5t d\u1ea1ng c\u1ed3n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc (Ethyl acetate, ethanol v\u00e0 methanol) c\u1ee7a c\u00e2y A Ng\u00f9y c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1ng khu\u1ea9n, kh\u00f4ng cho vi khu\u1ea9n m\u1ecdc l\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 vi khu\u1ea9n sinh s\u1ea3n trong th\u1ee9c \u0103n nh\u01b0 Ecoli, Shigella flexneri, B substitis,\u2026 Nh\u01b0 v\u1eady s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e2y A Ng\u00f9y g\u00f3p ph\u1ea7n ch\u1ed1ng nhi\u1ec5m khu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o h\u1ec7 ti\u00eau h\u00f3a kh\u1ecfe m\u1ea1nh (1,2).<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a KN Mala th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u0103m 2018 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e2y A Ng\u00f9y khi \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ee9ng kh\u00f3 ti\u00eau ch\u1ee9c n\u0103ng cho th\u1ea5y 80% b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ee9ng kh\u00f3 ti\u00eau v\u1edbi chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb c\u00e2y a ng\u00f9y gi\u1ea3m c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng bao g\u1ed3m ch\u01b0\u1edbng b\u1ee5ng 58%, ch\u00e1n \u0103n 69%, \u0111\u1ea7y b\u1ee5ng sau \u0103n 74%, say t\u00e0u xe 75%, c\u1ea3i thi\u1ec7n ti\u00eau h\u00f3a 77%. T\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u00f4ng g\u1eb7p t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 n\u00e0o. Nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 g\u1ee3i \u00fd c\u00e2y A Ng\u00f9y t\u00e1c \u0111\u1ed9ng gi\u00fap th\u01b0 gi\u00e3n h\u1ec7 h\u1ec7 ti\u00eau h\u00f3a th\u00f4ng qua nhi\u1ec1u c\u01a1 ch\u1ebf kh\u00e1c nhau (7).<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Liju Vijayasteltar ti\u1ebfn h\u00e0nh th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean chu\u1ed9t xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 2017 cho th\u1ea5y chi\u1ebft xu\u1ea5t nh\u1ef1a c\u00e2y A Ng\u00f9y qua \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n t\u00e1n, kh\u1ea3 n\u0103ng h\u00f2a tan, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng t\u00ednh \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 gi\u1ea3m thi\u1ec3u c\u00e1c \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ea3m quan, c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 cao trong gi\u1ea3m thi\u1ec3u vi\u00eam lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y, t\u00e1 tr\u00e0ng v\u00e0 vi\u00eam lo\u00e9t \u0111\u1ea1i tr\u00e0ng, h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c ph\u1ea9m b\u1ed5 tr\u1ee3 t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea3m c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t g\u00e2y n\u00ean b\u1edfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n, r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ed1c l\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed1c h\u00f3a h\u1ecdc (8).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed1c t\u00e2y trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u0169ng \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb t\u1eeb th\u1ef1c v\u1eadt. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1eefa b\u1ec7nh. M\u1eb7c d\u00f9 thu\u1ed1c t\u00e2y y r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn, nh\u1eefng lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c ph\u1ea9m ch\u1ee9c n\u0103ng c\u00f3 chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn cho c\u00e1c b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a. T\u1ef7 l\u1ec7 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 th\u1ea5p, d\u1ec5 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 th\u00f3i quen s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u \u0111\u1eddi v\u00e0 chi ph\u00ed v\u1eeba ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 b\u1ea3n thu h\u00fat m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb thi\u00ean v\u1ec1 t\u1ef1 nhi\u00ean. Trong s\u1ed1 c\u00e1c th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3, c\u00e2y A ng\u00f9y v\u1eabn lu\u00f4n chi\u1ebfm m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00ec l\u1ee3i \u00edch trong ch\u0103m s\u00f3c s\u1ee9c kh\u1ecfe.<\/p>\n<h2>C\u01a1 ch\u1ebf ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau ho\u00e1<\/h2>\n<p><strong>T\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c men ti\u00eau ho\u00e1 (1)<\/strong><\/p>\n<p>G\u00e2y t\u0103ng ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a men amylase t\u1eeb n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt. Do \u0111\u00f3, gi\u00fap h\u1ed7 tr\u1ee3 ti\u00eau ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng, tinh b\u1ed9t.<\/p>\n<p>K\u00edch th\u00edch l\u01b0u th\u00f4ng m\u1eadt v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng b\u00e0i ti\u1ebft axit m\u1eadt, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00e1c men ti\u00eau h\u00f3a c\u1ee7a tuy\u1ebfn t\u1ee5y v\u00e0 ru\u1ed9t non. Do \u0111\u00f3, \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong ti\u00eau h\u00f3a ch\u1ea5t b\u00e9o trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n.<\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, A ng\u00f9y gi\u00fap tr\u1ebb ti\u00eau ho\u00e1 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n trong s\u1eefa c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ee9c \u0103n (\u0111\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ee1) \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t h\u01a1n. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi khu\u1ea9n th\u01b0\u1eddng tr\u00fa t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec1u th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 s\u1ebd \u00edt t\u1ea1o ra kh\u00ed trong b\u1ee5ng b\u00e9 h\u01a1n. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ebd gi\u00fap tr\u1ebb gi\u1ea3m \u0111\u1ea7y h\u01a1i sau \u0103n v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 tho\u00e1t kh\u00ed ra kh\u1ecfi d\u1ea1 d\u00e0y nhanh h\u01a1n.<\/p>\n<p><strong>Gi\u00e3n c\u01a1 tr\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t, gi\u1ea3m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng co th\u1eaft c\u1ee7a d\u1ea1 d\u00e0y ru\u1ed9t<\/strong><\/p>\n<p>\u1ee8c ch\u1ebf th\u1ee5 th\u1ec3 muscarinic M3 v\u00e0 histaminic (H1) c\u1ee7a c\u01a1 tr\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t, d\u1eabn \u0111\u1ebfn g\u00e2y gi\u00e3n c\u01a1 tr\u01a1n c\u1ee7a d\u1ea1 d\u00e0y ru\u1ed9t, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00e0m gi\u1ea3m c\u01a1n \u0111au b\u1ee5ng do co th\u1eaft c\u01a1 tr\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t (2).Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ed1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y ho\u1ea1t t\u00ednh ch\u1ed1ng co th\u1eaft cung c\u1ea5p h\u1ed7 tr\u1ee3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c cho vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng A ng\u00f9y truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t thu\u1ed1c ch\u1ed1ng co th\u1eaft. Trong nghi\u00ean c\u1ee9u, Fatehi et al. \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng A ng\u00f9y \u1edf c\u00e1c n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 1, 2, 3, 5 v\u00e0 7 mg\/ml tr\u00ean h\u1ed3i tr\u00e0ng c\u1ee7a chu\u1ed9t lang. H\u1ecd quan s\u00e1t th\u1ea5y s\u1ef1 gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3 bi\u00ean \u0111\u1ed9 trung b\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1n co th\u1eaft t\u1ef1 ph\u00e1t c\u1ee7a ru\u1ed9t (9).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-171337\" src=\"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui.jpg 1600w, https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui-300x120.jpg 300w, https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui-1024x410.jpg 1024w, https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui-768x307.jpg 768w, https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/lan-gazgo-be-khoe-me-vui-1536x614.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00e1c gi\u1ea3: <\/strong>BS.CKI L\u00ea Ng\u1ecdc H\u1ed3ng H\u1ea1nh &#8211; Chuy\u00ean khoa: Nhi khoa, B\u1ec7nh vi\u1ec7n Nhi \u0110\u1ed3ng 2<\/em><\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><em><strong>Ngu\u1ed3n tham kh\u1ea3o:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p>1. Biological activities and medicinal properties of Asafoetida: A review,Augustine Amalraj, Sreeraj Gopi,Journal of Traditional and Complementary Medicine Volume 7, Issue 3, July 2017, Pages 347-359<br \/>\n2. The beneficial effect of Ferula asafoetida oleo gum resin in gastrointestinal disorder, Mohaddese Mahboubi, Issue 1-2, vol 59, Bulletin of the Faculty of Pharmacy Cairo University, Available at: https:\/\/doi.org\/10.54634\/2090-9101.1025<br \/>\n3. Safety and Efficacy of Ferula asafoetida in Functional Dyspepsia: A Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled Study, Evid Based Complement Alternat Med. 2018 Aug 26;2018:4813601. K N Mala et al<br \/>\n4. Golmohammadi F. Ethnobotanical Potential of Ferfula assaFoetida as a main medical plant in east of Iran. J AgriSearch 2016;3(4):231e7<br \/>\n5. Srinivasan K. Role of spices beyond food flavouring: nutraceuticals with multiple health efforts. Food Rev Int. 2005;21:167\u2013188<br \/>\n6. Agrawal, A. K., et al. &#8220;Effect of Piper longum Linn, Zingiber officianalis Linn and Ferula species on gastric ulceration and secretion in rats.&#8221; (2000)<br \/>\n7. Ferula asafoetida: Traditional uses and pharmacological activity,Poonam Mahendra, Shradha Bisht, Pharmacogn Rev. 2012 Jul-Dec;6(12):141\u2013146<br \/>\n8. Vijayasteltar L, Jismy IJ, Joseph A, Maliakel B, Kuttan R, I M K. Beyond the flavor: A green formulation of Ferula asafoetida oleo-gum-resin with fenugreek dietary fibre and its gut health potential. Toxicol Rep. 2017 Jun 30;4:382-390. doi: 10.1016\/j.toxrep.2017.06.012. PMID: 28959663; PMCID: PMC5615140<br \/>\n9. Antispasmodic and hypotensive effects of Ferula asafoetida gum extract, M. Fatehi, F. Farifteh, Z. Fatehi-Hassanabad, Journal of Ethnopharmacology, Volume 91, Issues 2\u20133, 2004, Pages 321\u2013324<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 c\u00e2y A Ng\u00f9y C\u00e2y A Ng\u00f9y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y th\u00e2n th\u1ea3o ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf khu v\u1ef1c T\u00e2y \u00c1 nh\u01b0 Afghanistan, Iran. Ng\u00e0y nay, c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf Afghanistan v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t kh\u1ea9u ra to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi (1,2). C\u00e2y sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1t \u1edf \u0111\u1ea5t c\u00e1t, m\u1ec1m ho\u1eb7c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":129,"featured_media":171343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-171336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kien-thuc-y-te"],"acf":[],"featured_image_src":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/cay-a-nguy-600x400.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/cay-a-nguy-600x600.jpg","author_info":{"display_name":"L\u00ea BS CKI Ng\u1ecdc H\u1ed3ng H\u1ea1nh","author_link":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/author\/lengochonghanhtacgia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/129"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171336"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172127,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171336\/revisions\/172127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/171343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=171336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.docosan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=171336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}