U tuyến cận giáp: Nguyên nhân, dấu hiệu và điều trị

U tuyến cận giáp là khối u hình thành ở những tuyến nhỏ nằm sau tuyến giáp, thường lành tính nhưng có thể làm rối loạn lượng canxi trong máu. Bệnh diễn tiến khá âm thầm nên nhiều người chỉ phát hiện khi cơ thể đã xuất hiện biến chứng. Mời bạn cùng Diab tham khảo bài viết để nắm rõ nguyên nhân, dấu hiệu và hướng điều trị.

U tuyến cận giáp là gì?

Tuyến cận giáp là những tuyến rất nhỏ, thường có bốn tuyến nằm sát phía sau tuyến giáp ở vùng cổ. Chúng tiết ra hormone PTH để giữ cho lượng canxi và phospho trong máu luôn cân bằng.

U tuyến cận giáp gây canxi trong máu tăng cao phospho giảm xuống, còn xương bị lấy bớt canxi nên dễ loãng
U tuyến cận giáp gây canxi trong máu tăng cao phospho giảm xuống, còn xương bị lấy bớt canxi nên dễ loãng

Khi một hoặc nhiều tuyến này hình thành khối u, cơ thể sẽ sản xuất PTH quá mức. Hậu quả là canxi trong máu tăng cao, phospho giảm xuống, còn xương bị lấy bớt canxi nên dễ loãng. Phần lớn các khối u này lành tính, trong đó khoảng 90% trường hợp là u đơn độc. Ung thư tuyến cận giáp thì rất hiếm gặp.

Nguyên nhân gây u tuyến cận giáp

Đến nay, các bác sĩ vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra bệnh lý này. Tuy vậy, một số yếu tố đã được ghi nhận là có liên quan, mời bạn cùng điểm qua từng yếu tố dưới đây.

Đột biến tế bào tuyến cận giáp

Đa số khối u là u đơn độc, xuất phát từ một dòng tế bào tuyến cận giáp bị đột biến. Những tế bào này phát triển bất thường và không còn tuân theo cơ chế kiểm soát của cơ thể, nên tiết ra lượng PTH nhiều hơn nhu cầu thực tế. Hormone PTH tăng cao sẽ kéo canxi trong máu đi lên, từ đó dẫn đến các vấn đề như loãng xương hay sỏi thận nếu tình trạng này kéo dài. 

Yếu tố di truyền

U tuyến cận giáp có thể di truyền qua gen
U tuyến cận giáp có thể di truyền qua gen

Một số người mắc bệnh như một phần của hội chứng đa u tuyến nội tiết (MEN), là hội chứng có tính di truyền. Vì vậy, nếu gia đình bạn từng có người bị khối u ở tuyến cận giáp hoặc các khối u nội tiết khác, bạn nên chủ động chia sẻ với bác sĩ.

Tiền sử xạ trị vùng cổ

Người từng được xạ trị ở vùng cổ là một trong những nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với mức bình thường. Vì bệnh thường diễn tiến âm thầm và ít biểu hiện ở giai đoạn đầu, nhóm này nên chủ động theo dõi sức khỏe và kiểm tra canxi máu theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi thấy mệt mỏi kéo dài, đau xương, khát nhiều hoặc đi tiểu nhiều, bạn hãy đi khám ngay để được đánh giá kịp thời 

Tuổi tác và giới tính

Phụ nữ từ 50 đến 70 tuổi có nguy cơ mắc u tuyến cận giáp cao hơn
Phụ nữ từ 50 đến 70 tuổi có nguy cơ mắc u tuyến cận giáp cao hơn

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường xuất hiện nhiều nhất ở người từ 50 đến 70 tuổi. Phụ nữ là đối tượng cần lưu ý hơn, bởi nguy cơ mắc bệnh ở nữ giới cao gấp khoảng 3 lần so với nam giới. Do đó, khi bước vào độ tuổi này, bạn nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những bất thường về canxi và tuyến cận giáp. 

Triệu chứng u tuyến cận giáp cần nhận biết

Mệt mỏi và chán ăn là một trong các dấu hiệu đầu tiên của bệnh nhưng bị bỏ qua
Mệt mỏi và chán ăn là một trong các dấu hiệu đầu tiên của bệnh nhưng bị bỏ qua

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi siêu âm vùng cổ hoặc làm xét nghiệm máu thấy canxi tăng.

Khi canxi máu tăng kéo dài, cơ thể sẽ bắt đầu “lên tiếng” qua các dấu hiệu sau:

  • Toàn thân: mệt mỏi, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, khát nước liên tục.
  • Thận và tiết niệu: đi tiểu nhiều, sỏi thận, tiểu buốt hoặc tiểu ra máu.
  • Xương khớp: đau xương âm ỉ, loãng xương, dễ gãy xương, yếu cơ.
  • Tiêu hóa: buồn nôn, táo bón, đau vùng thượng vị.
  • Thần kinh: mất ngủ, suy giảm trí nhớ, lo âu.

Trong trường hợp khối u đã lớn, bạn có thể sờ thấy một khối chắc ở phía trước cổ và khối này di chuyển theo nhịp nuốt. Nếu không được điều trị, canxi máu cao kéo dài còn có thể gây loãng xương nặng, suy thận và rối loạn nhịp tim.

Cách chẩn đoán bệnh u tuyến cận giáp

Siêu âm vùng cổ có thể giúp phát hiện nhanh những bất thường của tuyến giáp
Siêu âm vùng cổ có thể giúp phát hiện nhanh những bất thường của tuyến giáp

Triệu chứng dễ nhầm với nhiều bệnh khác nên bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán chính xác:

  • Xét nghiệm máu: đo canxi, phospho và PTH. Người bệnh thường có canxi và PTH tăng, phospho giảm. Đây là bước quan trọng nhất để xác định bệnh.
  • Siêu âm vùng cổ: thường được chỉ định đầu tiên vì nhanh, không xâm lấn và giúp quan sát rõ hình ảnh tuyến.
  • Xạ hình tuyến cận giáp: xác định vị trí mô cận giáp bất thường, đặc biệt hữu ích với khối u đơn độc.
  • Chụp CT hoặc MRI vùng cổ: dùng cho các trường hợp khó, giúp đánh giá vị trí khối u và mối liên quan với cơ quan xung quanh.
  • Đo mật độ xương và siêu âm thận: phát hiện loãng xương và sỏi thận do canxi máu cao kéo dài gây ra.

Ngoài ra cần lưu ý về ung thư tuyến cận giáp, nếu canxi máu tăng rất cao, bác sĩ có thể cân nhắc khả năng này. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị sàng lọc di truyền cho người thân trong gia đình. .

Cách điều trị bệnh u tuyến cận giáp

Hướng điều trị phụ thuộc vào loại khối u, vị trí, kích thước và tình trạng sức khỏe của từng người. Tùy trường hợp, bác sĩ sẽ chọn một trong ba hướng dưới đây.

Theo dõi định kỳ

Nếu khối u không gây triệu chứng và chưa đủ tiêu chuẩn phẫu thuật, người bệnh sẽ được hẹn tái khám đều đặn. Thông thường, bạn sẽ được khám lâm sàng, xét nghiệm máu, siêu âm thận và đo mật độ xương khoảng 12 tháng một lần.

Điều trị nội khoa

Thuốc không thay thế được phẫu thuật mà chủ yếu giúp kiểm soát canxi máu tạm thời. Trong lúc chờ mổ, bác sĩ có thể dùng thuốc lợi tiểu, truyền dịch hoặc truyền calcitonin qua đường tĩnh mạch. Đôi khi, thuốc cinacalcet cũng được chỉ định để giảm bớt lượng PTH tiết ra.

Phẫu thuật

Phẫu thuật ngoại khoa sẽ được các bác sĩ thực hiện nhằm cắt bỏ phần tuyến cận giáp bị ảnh hưởng
Phẫu thuật ngoại khoa sẽ được các bác sĩ thực hiện nhằm cắt bỏ phần tuyến cận giáp bị ảnh hưởng

Đây là phương pháp phổ biến nhất, trong đó bác sĩ sẽ cắt bỏ tuyến cận giáp bị ảnh hưởng. Bạn không cần quá lo lắng vì các tuyến còn lại vẫn đủ khả năng điều hòa PTH cho cơ thể.

Ca mổ nên do bác sĩ có nhiều kinh nghiệm về tuyến cận giáp thực hiện. Nhờ vậy, nguy cơ biến chứng như tổn thương dây thần kinh giọng nói hay hạ canxi máu sau mổ sẽ được hạn chế.

Những cách phòng ngừa bệnh u tuyến cận giáp

Chủ động khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra canxi máu để phòng ngừa các bệnh về tuyến giá
Chủ động khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra canxi máu để phòng ngừa các bệnh về tuyến giá

Do nguyên nhân chưa rõ ràng nên hiện chưa có cách ngăn ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể phát hiện sớm và hạn chế biến chứng bằng những việc sau:

  • Khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra canxi máu, nhất là khi bạn thuộc nhóm có nguy cơ.
  • Trao đổi với bác sĩ để có lịch theo dõi phù hợp nếu từng xạ trị vùng cổ hoặc trong gia đình có người mắc hội chứng MEN.
  • Đi khám sớm khi thấy mệt mỏi kéo dài, đau xương, khát nhiều hoặc đi tiểu nhiều.
  • Tái khám đúng hẹn nếu đang theo dõi hoặc đã phẫu thuật.
  • Hỏi ý kiến bác sĩ nếu bạn đang dùng lâu dài các thuốc như lithium, thuốc lợi tiểu thiazide hay estrogen.

Tóm lại, khối u ở tuyến cận giáp tuy thường lành tính nhưng có thể gây loãng xương, sỏi thận nếu bị bỏ qua. Phát hiện sớm và điều trị đúng hướng sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh hiệu quả. Nếu thấy bài viết hữu ích, bạn đừng quên chia sẻ bài viết của Diab tới người thân, bạn bè để cùng nâng cao kiến thức sức khỏe nhé!

Thông tin trong bài viết được tổng hợp nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế ý kiến chuyên môn. Khi có vấn đề liên quan đến sức khỏe, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp.

Nguồn tham khảo:

  1. Parathyroid Adenoma
  2. Parathyroid adenoma: MedlinePlus Medical Encyclopedia
Chương trình DiaB

Bạn có nguy cơ tiểu đường không?

  • ✓Vài câu hỏi ngắn, làm ngay
  • ✓Biết mức nguy cơ của bạn
  • ✓Gợi ý bước tiếp theo phù hợp
Làm bài kiểm tra →
Contact Me on Zalo