Phẫu thuật tuyến giáp là phương pháp ngoại khoa được chỉ định trong điều trị bướu giáp, cường giáp, nhân nghi ngờ ác tính hoặc ung thư tuyến giáp. Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến nhằm loại bỏ tổn thương, giảm chèn ép và kiểm soát bệnh. Trong quá trình mổ, các cấu trúc quan trọng vùng cổ được ưu tiên bảo tồn. Bài viết sau của DIAB sẽ giúp bạn hiểu rõ chỉ định, quy trình, biến chứng và cách chăm sóc sau mổ.
Tóm tắt nội dung
Phẫu thuật tuyến giáp là gì?
Phẫu thuật tuyến giáp là phẫu thuật nhằm cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp để điều trị các bệnh lý phù hợp. Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình cánh bướm nằm phía trước cổ, có vai trò sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa, nhịp tim và nhiều hoạt động của cơ thể.
Tùy nguyên nhân và mức độ bệnh, bác sĩ sẽ cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến. Phẫu thuật thường được cân nhắc trong ung thư tuyến giáp, bướu giáp lớn, nhân nghi ngờ ác tính hoặc một số trường hợp cường giáp.

Nếu chỉ cắt một phần tuyến, mô tuyến còn lại tiếp tục sản xuất đủ hormone. Ngược lại, sau cắt toàn bộ tuyến giáp, người bệnh cần dùng hormone tuyến giáp thay thế hằng ngày và theo dõi định kỳ để điều chỉnh liều phù hợp.
Khi nào cần phẫu thuật tuyến giáp?
Phẫu thuật tuyến giáp được chỉ định khi tổn thương ác tính, nghi ngờ ung thư, gây chèn ép hoặc khi một số bệnh lý tuyến giáp không phù hợp với điều trị khác. Quyết định mổ phụ thuộc vào loại bệnh, kích thước tổn thương, chức năng tuyến giáp và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Các trường hợp thường được cân nhắc phẫu thuật gồm:
- Ung thư tuyến giáp: Đây là một trong những chỉ định quan trọng nhất. Tùy loại ung thư, kích thước và mức độ lan rộng, bác sĩ có thể cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp, đôi khi kết hợp nạo vét hạch cổ khi cần.
- Nhân tuyến giáp nghi ngờ ác tính: Phẫu thuật có thể được chỉ định khi kết quả chọc hút tế bào bằng kim nhỏ không xác định rõ lành tính hay ác tính, hoặc khi nhân có đặc điểm nguy cơ cao trên siêu âm và các xét nghiệm liên quan.
- Bướu giáp lớn: Bướu giáp lành tính nhưng phát triển lớn có thể chèn ép khí quản hoặc thực quản, gây khó thở, khó nuốt, cảm giác vướng cổ hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt. Khi đó, phẫu thuật giúp loại bỏ mô tuyến gây chèn ép.
- Cường giáp: Phẫu thuật có thể là lựa chọn đối với bệnh Graves, nhân độc hoặc bướu đa nhân độc khi thuốc kháng giáp hoặc iod phóng xạ không hiệu quả, không phù hợp hoặc có chống chỉ định.

Chuẩn bị trước khi phẫu thuật tuyến giáp
Trước phẫu thuật tuyến giáp, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ tình trạng tuyến giáp, sức khỏe toàn thân và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến cuộc mổ. Cụ thể:
- Siêu âm tuyến giáp: Giúp xác định vị trí, kích thước và đặc điểm của nhân hoặc khối bất thường trong tuyến giáp.
- Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Có thể được chỉ định khi có nhân tuyến giáp nhằm đánh giá nguy cơ ác tính và hỗ trợ quyết định phạm vi phẫu thuật.
- Kiểm tra chức năng dây thanh: Thường được cân nhắc ở người có khàn tiếng, từng phẫu thuật vùng cổ hoặc có nguy cơ ảnh hưởng dây thần kinh thanh quản.
- Kiểm soát cường giáp: Nếu nồng độ hormone tuyến giáp đang cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc để đưa chức năng tuyến giáp về mức phù hợp trước mổ.
- Ngừng hút thuốc: Người hút thuốc nên ngừng trước phẫu thuật theo hướng dẫn để giảm nguy cơ biến chứng hô hấp và hỗ trợ lành vết thương.
- Rà soát thuốc đang sử dụng: Người bệnh cần cung cấp đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung. Một số thuốc ảnh hưởng đến đông máu có thể cần tạm ngưng theo chỉ định.
- Nhịn ăn, nhịn uống trước mổ: Người bệnh cần tuân thủ đúng thời gian nhịn ăn và uống theo hướng dẫn của bệnh viện để bảo đảm an toàn khi gây mê.

Quy trình phẫu thuật tuyến giáp
Phẫu thuật tuyến giáp được thực hiện dưới gây mê toàn thân, sau đó bác sĩ tiếp cận tuyến giáp, cắt phần mô cần thiết và đóng vết mổ. Quy trình cụ thể có thể thay đổi tùy loại bệnh, phạm vi cắt tuyến và phương pháp phẫu thuật.
- Gây mê và đặt ống thở: Trước khi mổ, bác sĩ gây mê cho người bệnh ngủ sâu và đặt ống nội khí quản để duy trì hô hấp trong suốt quá trình phẫu thuật.
- Tiếp cận tuyến giáp: Phương pháp phổ biến nhất là tạo một đường rạch ngang ở vùng cổ. Một số trường hợp phù hợp có thể áp dụng kỹ thuật xâm lấn tối thiểu có hỗ trợ camera hoặc các đường tiếp cận từ xa nhằm giấu vết mổ. Trường hợp bướu giáp lan sâu xuống ngực hiếm khi cần mở rộng đường mổ qua xương ức.
- Cắt mô tuyến giáp: Bác sĩ xác định tuyến giáp và các cấu trúc quan trọng xung quanh như dây thần kinh thanh quản, tuyến cận giáp, sau đó cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến theo chỉ định.
- Đánh giá và xử lý hạch cổ: Nếu nghi ngờ hoặc xác định ung thư tuyến giáp, bác sĩ có thể lấy mẫu hoặc cắt bỏ các hạch bạch huyết nghi ngờ quanh tuyến giáp. Phạm vi nạo vét hạch phụ thuộc vào vị trí và mức độ lan rộng của bệnh.
- Cầm máu và đóng vết mổ: Sau khi hoàn tất, bác sĩ kiểm tra cầm máu, đóng các lớp mô và khâu da bằng chỉ tự tiêu, keo da hoặc phương pháp phù hợp.

Các biến chứng sau khi phẫu thuật tuyến giáp
Phẫu thuật tuyến giáp nhìn chung an toàn, nhưng vẫn có thể xảy ra một số biến chứng như chảy máu, thay đổi giọng nói, nhiễm trùng hoặc hạ canxi máu. Nguy cơ thường cao hơn ở người có bướu giáp lớn, ung thư xâm lấn, di căn hạch cổ hoặc từng phẫu thuật tuyến giáp trước đó.
Chảy máu, tụ máu vùng cổ
Chảy máu sau mổ gây tụ máu vùng cổ. Nếu lượng máu tích tụ nhiều, khối máu tụ có thể chèn ép đường thở và gây khó thở. Người bệnh cần được xử trí ngay khi xuất hiện cổ sưng nhanh, căng tức, khó thở, cảm giác nghẹn hoặc vết mổ chảy máu bất thường.
Khàn tiếng, thay đổi giọng nói
Khàn tiếng hoặc giọng yếu sau mổ có thể do phù nề, kích thích thanh quản hoặc ảnh hưởng của ống nội khí quản và thường cải thiện dần.
Trong một số trường hợp, nguyên nhân liên quan đến tổn thương dây thần kinh thanh quản nằm sát tuyến giáp. Nếu khàn tiếng kéo dài, giọng yếu rõ, khó nuốt hoặc dễ sặc, người bệnh nên được kiểm tra chức năng dây thanh.

Nhiễm trùng vết mổ
Nhiễm trùng vết mổ sau phẫu thuật tuyến giáp tương đối hiếm. Dấu hiệu cần lưu ý gồm vết mổ đỏ, sưng, đau tăng, nóng, chảy dịch bất thường hoặc kèm sốt. Khi xuất hiện các biểu hiện trên, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị phù hợp, không tự nặn dịch hoặc bôi thuốc lên vết mổ.
Những lưu ý chăm sóc sau khi phẫu thuật tuyến giáp
Sau phẫu thuật tuyến giáp, người bệnh cần theo dõi vết mổ, dùng thuốc đúng chỉ định và vận động phù hợp. Khi tỉnh hoàn toàn sau gây mê, người bệnh có thể ăn nhẹ theo hướng dẫn và tiếp tục được theo dõi để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Một số lưu ý quan trọng gồm:
- Dùng thuốc đúng chỉ định: Người cắt toàn bộ tuyến giáp cần dùng hormone tuyến giáp thay thế, thường là levothyroxine, hằng ngày. Bác sĩ cũng có thể chỉ định bổ sung canxi trong một thời gian nếu có nguy cơ hạ canxi máu.
- Chăm sóc vết mổ: Giữ vết mổ sạch, khô và thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ. Không tự bóc keo da, tháo băng hoặc bôi thuốc khi chưa được hướng dẫn.
- Vận động phù hợp: Có thể đi lại nhẹ nhàng sớm, nhưng nên tránh tập luyện gắng sức và nâng vật nặng trong ít nhất 1 – 2 tuần hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
- Theo dõi vết sẹo: Sẹo vùng cổ thường nhạt màu và phẳng dần theo thời gian. Quá trình ổn định hoàn toàn của sẹo có thể kéo dài nhiều tháng.
- Tái khám đúng lịch: Bác sĩ có thể kiểm tra chức năng tuyến giáp, nồng độ canxi và điều chỉnh thuốc tùy tình trạng sau mổ.

Phẫu thuật tuyến giáp là phương pháp điều trị phù hợp trong một số bệnh lý như ung thư, bướu giáp lớn hoặc cường giáp. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và tái khám để hỗ trợ hồi phục, hạn chế biến chứng. Nếu bạn có khối u tuyến giáp hoặc cần tư vấn dinh dưỡng, quản lý cân nặng sau can thiệp nội tiết, hãy liên hệ DIAB để được bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ.
Thông tin trong bài viết được tổng hợp nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế ý kiến chuyên môn. Khi có vấn đề liên quan đến sức khỏe, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Xem thêm:
- U tuyến cận giáp: Nguyên nhân, dấu hiệu và điều trị
- Nhân xơ tuyến giáp là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và điều trị
- 10 Dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở nữ cần biết để bảo vệ sức khỏe
Nguồn tham khảo:
