Tóm tắt nội dung
- 1
- 2
- 3 Hạ đường huyết ở người tiểu đường: Nguyên nhân và cách xử trí
Hạ đường huyết ở người tiểu đường: Nguyên nhân và cách xử trí
Hạ đường huyết ở người tiểu đường là biến chứng cấp tính khá thường gặp, nhưng không phải ai cũng biết cách nhận diện và xử lý kịp thời. Chỉ một cơn tụt đường huyết bị bỏ qua cũng có thể khiến người bệnh choáng váng, co giật, thậm chí hôn mê. Cùng Diab tham khảo bài viết dưới đây để hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách ứng phó an toàn nhé.
Tổng quan về hạ đường huyết

Hạ đường huyết là tình trạng lượng glucose trong máu giảm xuống thấp bất thường. Người bệnh được xem là bị hạ đường huyết khi chỉ số đo được từ 70 mg/dl (3,9 mmol/l) trở xuống. Tình trạng này gặp nhiều nhất ở người mắc đái tháo đường, nhất là khi đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc kiểm soát bệnh chưa tốt.
Hạ đường huyết là tình trạng lượng glucose trong máu giảm xuống thấp bất thường
Glucose là nguồn năng lượng chính của cơ thể, đặc biệt là não bộ. Khi đường trong máu tụt quá thấp, các cơ quan không đủ năng lượng để hoạt động bình thường. Vì vậy, đây được xem là một cấp cứu nội khoa cần xử trí sớm.
Nguyên nhân hạ đường huyết ở người tiểu đường

Cơ thể bị hạ đường huyết khi lượng đường đi vào máu ít hơn lượng đường mà tế bào tiêu thụ. Ở người tiểu đường, sự mất cân bằng này thường xuất phát từ những nguyên nhân sau:
- Do thuốc: Dùng thuốc uống hạ đường huyết hoặc tiêm insulin quá liều, hoặc mới tăng liều so với trước.
- Do ăn uống: Ăn trễ, bỏ bữa hoặc ăn quá ít tinh bột so với lượng thuốc đã dùng.
- Do vận động quá sức: Tập luyện hoặc lao động nặng mà không bổ sung đủ năng lượng khiến đường trong máu bị tiêu hao nhanh.
- Do uống rượu bia: Đường huyết có thể tụt rất thấp sau khoảng 10–12 giờ, nhất là khi uống lúc bụng đói.
Dấu hiệu hạ đường huyết ở người tiểu đường

Hạ đường huyết vào ban đêm rất khó phát hiện nhưng vô cùng nguy hiểm
Triệu chứng thay đổi theo mức độ nặng nhẹ và thường xuất hiện khá đột ngột. Người nhà nên ghi nhớ các biểu hiện sau:
- Mức nhẹ: Đói cồn cào, mệt mỏi, chóng mặt, run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, tim đập nhanh, da xanh xao.
- Mức trung bình: Đau đầu, khó tập trung, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, nói lắp, cáu gắt, lú lẫn.
- Mức nặng: Co giật, mất ý thức, hôn mê.
Đáng chú ý, cơn tụt đường huyết ban đêm rất khó phát hiện vì xảy ra khi người bệnh đang ngủ. Nếu thấy người bệnh vã mồ hôi nhiều, ngủ mê man hoặc thức dậy trong tình trạng đau đầu, người nhà nên kiểm tra đường huyết ngay.
Cách xử trí hạ đường huyết ở người tiểu đường
Xử trí nhanh và đúng cách là yếu tố quyết định giúp người bệnh vượt qua cơn tụt đường huyết an toàn. Tùy vào việc người bệnh còn tỉnh hay đã mất ý thức, cách xử lý sẽ khác nhau, cùng Diab xem chi tiết ngay sau đây nhé.
Khi người bệnh còn tỉnh táo

Bổ sung đường ngay khi phát hiện bị hạ đường huyết rồi tiến hành kiểm tra thêm ở bệnh viện sau
Việc đầu tiên là đo đường huyết ngay nếu có máy. Trường hợp chưa có máy nhưng triệu chứng rất rõ, người bệnh vẫn nên bổ sung đường trước rồi kiểm tra sau. Nên chọn một trong các loại đường hấp thu nhanh (khoảng 15g đường) sau:
- 3–4 viên đường glucose.
- Khoảng nửa ly (150 ml) nước ngọt có đường hoặc nước trái cây.
- 1 muỗng canh đường hoặc mật ong.
- Vài viên kẹo ngọt.
Nên tránh sô-cô-la hoặc đồ ăn nhiều chất béo, vì những thực phẩm này làm đường hấp thu chậm hơn.
Áp dụng quy tắc 15 – 15
Quy tắc 15 – 15 là cách xử lý đơn giản và dễ nhớ. Người bệnh làm theo các bước sau:
- Ăn hoặc uống khoảng 15 g đường hấp thu nhanh.
- Nghỉ ngơi và chờ 15 phút.
- Đo lại đường huyết sau 15 phút.
- Nếu chỉ số vẫn dưới 70 mg/dl, lặp lại các bước trên cho đến khi đường huyết trở về mức bình thường.
Khi người bệnh mất ý thức
Nếu người bệnh lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh, người nhà cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Tuyệt đối không cho ăn hay uống bất cứ thứ gì vì dễ gây sặc và tắc đường thở. Trong lúc chờ hỗ trợ, nên đặt người bệnh nằm nghiêng để bảo vệ đường thở.

Tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ tiêm tĩnh mạch dung dịch glucose đậm đặc để nâng đường huyết nhanh chóng. Khi không lấy được đường truyền tĩnh mạch, bác sĩ có thể tiêm bắp glucagon. Sau đó, người bệnh được theo dõi đường huyết sát sao để tránh tụt lại.
Sau khi đường huyết ổn định
Khi đường huyết đã trở lại bình thường, người bệnh nên ăn một bữa chính hoặc bữa phụ nhẹ có tinh bột, chẳng hạn như bánh mì hay sữa chua. Việc này giúp đường huyết không bị tụt trở lại, nhất là khi bữa ăn kế tiếp còn cách khá xa.
Người bệnh cũng nên ghi lại thời điểm, triệu chứng và nguyên nhân có thể gây ra cơn tụt đường. Những thông tin này giúp bác sĩ điều chỉnh thuốc phù hợp. Nếu cơn hạ đường huyết lặp lại nhiều lần hoặc diễn biến nặng, người bệnh cần đi khám sớm.
Một số cách ổn định đường huyết cho người đái tháo đường

Phòng ngừa luôn tốt hơn xử trí khi sự cố đã xảy ra. Người bệnh có thể áp dụng những thói quen sau để giữ đường huyết ổn định:
- Uống thuốc và tiêm insulin đúng giờ, đúng loại, đúng liều bác sĩ đã chỉ định.
- Ăn đúng bữa, không bỏ bữa và có thể chia thêm bữa phụ nhỏ.
- Vận động vừa sức, đồng thời mang theo kẹo hoặc viên đường phòng khi cần.
- Hạn chế rượu bia, tuyệt đối không uống khi đói.
- Chuẩn bị máy đo đường huyết tại nhà, đo thường xuyên và tái khám định kỳ.
Câu hỏi thường gặp – FAQ
Bên cạnh những thông tin trên, nhiều người vẫn còn băn khoăn khi gặp cơn tụt đường huyết. Diab đã tổng hợp ba câu hỏi phổ biến kèm lời giải đáp ngay dưới đây.
Hạ đường huyết ở người tiểu đường là bao nhiêu?
Người tiểu đường được xem là hạ đường huyết khi chỉ số đo được từ 70 mg/dl (3,9 mmol/l) trở xuống. Nếu chỉ số xuống dưới khoảng 54 mg/dl (3,0 mmol/l), nguy cơ xuất hiện triệu chứng nặng sẽ tăng lên rõ rệt.
Người tiểu đường bị hạ đường huyết có nguy hiểm không?
Có, tình trạng này rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời. Người bệnh có thể co giật, hôn mê, thậm chí tử vong. Ngoài ra, cơn tụt đường huyết còn dễ gây té ngã hoặc tai nạn khi đang làm việc, lái xe.
Người bị hạ đường huyết có nên uống nước đường ngay không?
Nếu người bệnh còn tỉnh táo và nuốt được, việc uống nước đường là cách xử lý nhanh và phù hợp. Sau 15 phút, người bệnh cần đo lại đường huyết để biết có cần bổ sung thêm không. Ngược lại, nếu người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh, tuyệt đối không cho uống vì có thể gây sặc.
Hạ đường huyết ở người tiểu đường không phải chuyện hiếm gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh nắm rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách. Tuân thủ điều trị và theo dõi đường huyết đều đặn sẽ giúp người bệnh đái tháo đường sống khỏe hơn mỗi ngày. Bạn hãy chia sẻ bài viết này của Diab đến người thân, bạn bè để cùng nhau bảo vệ sức khỏe nhé!
Thông tin trong bài viết được tổng hợp nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế ý kiến chuyên môn. Khi có vấn đề liên quan đến sức khỏe, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Nguồn tham khảo:
