Mổ nội soi tuyến giáp là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn, hạn chế để lại sẹo trên vùng cổ. Chỉ định này thường được áp dụng cho một số bệnh lý tuyến giáp lành tính hoặc ung thư tuyến giáp thể nang, thể nhú, không có di căn xa. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng DiaB tìm hiểu về quy trình, rủi ro và các lưu ý khi thực hiện phương pháp điều trị này.
Tóm tắt nội dung
Mổ nội soi tuyến giáp là gì?
Mổ nội soi tuyến giáp (Endoscopic Thyroidectomy) là kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn, sử dụng ống soi gắn camera phóng đại chuyên dụng cùng các dụng cụ nội soi vi phẫu để tiếp cận và loại bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp bị tổn thương. Khác với mổ mở đường rạch trực tiếp ở nếp lằn cổ trước, các đường vào của mổ nội soi được giấu khéo léo ở những vị trí kín đáo như:
- Đường nách – ngực (Transaxillary/Breast Approach): Tạo đường hầm nhỏ từ nách hoặc quầng vú đưa dụng cụ lên vùng cổ.
- Đường miệng (Transoral Endoscopic Thyroidectomy – TOETVA): Tiếp cận tuyến giáp qua một vết rạch nhỏ ở phía trong môi dưới. Đây là phương pháp tối ưu nhất hiện nay vì không để lại bất kỳ vết sẹo nào trên bề mặt da bên ngoài.
Trong quá trình nội soi, bác sĩ sẽ đưa máy nội soi qua các vết mổ nhỏ để tiếp cận tuyến giáp. Sau đó, dựa vào máy nội soi để quan sát toàn diện bộ phận này, loại bỏ các u lành hoặc ác tính một cách chính xác hơn.

Khi nào được chỉ định mổ nội soi tuyến giáp?
Mổ nội soi tuyến giáp không phải là lựa chọn áp dụng cho tất cả bệnh nhân. Trên thực tế, chỉ định mổ cần được cân nhắc dựa trên bản chất tổn thương, kích thước khối u và tiền sử phẫu thuật của bệnh nhân. Các trường hợp được chỉ định gồm:
- U tuyến giáp lành tính: Nhân giáp, nang giáp hoặc bướu giáp nhân có đường kính từ 2 – 5cm gây chèn ép hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ.
- Ung thư tuyến giáp biệt hóa giai đoạn sớm: Ung thư thể nhú hoặc thể nang kích thước nhỏ (< 2cm), chưa xâm lấn vỏ bọc tuyến giáp và chưa di căn hạch cổ rộng.
- Bệnh Basedow hoặc cường giáp: Đã điều trị nội khoa ổn định về bình giáp nhưng thể tích tuyến giáp không quá lớn.
- Bệnh nhân có nhu cầu cao về thẩm mỹ (đặc biệt là phụ nữ trẻ).
Đặc biệt, mổ nội soi tuyến giáp chống chỉ định cho các trường hợp:
- Khối u ác tính kích thước lớn hoặc đã xâm lấn rõ rệt vào cơ quan lân cận (khí quản, thực quản, động mạch cảnh).
- Ung thư tuyến giáp có di căn hạch cổ diện rộng đòi hỏi phải nạo vét hạch mở rộng.
- Người bệnh có tiền sử phẫu thuật vùng đầu – mặt – cổ, nếu tái phát sau mổ nội soi ung thư tuyến giáp, người bệnh phải mổ mở.
- Người bệnh có tiền sử xạ trị vùng đầu cổ.
- Người có bệnh lý toàn thân nặng không đảm bảo điều kiện gây mê toàn thân.

Quy trình mổ nội soi tuyến giáp
Sau khi bác sĩ đã có chỉ định cho bệnh nhân mổ, quy trình thực hiện được chuẩn hóa nghiêm ngặt qua các bước sau:
Khám và đánh giá trước mổ
Trước khi mổ nội soi tuyến giáp, bác sĩ cần xác định chính xác loại bệnh lý tuyến giáp và đánh giá mức độ phù hợp của người bệnh với phẫu thuật. Do đó, người bệnh phải trải qua các bước khám và làm các xét nghiệm cận lâm sàng như sau:
- Siêu âm tuyến giáp và siêu âm hạch cổ: Đánh giá kích thước, vị trí, số lượng nhân giáp và đặc điểm hạch.
- Sinh thiết tế bào nhân giáp: Xác định bản chất khối u lành tính hay ác tính.
- Xét nghiệm chức năng tuyến giáp (FT3, FT4, TSH): Đảm bảo bệnh nhân ở trạng thái bình giáp trước khi lên bàn mổ.
- Nội soi thanh quản: Đánh giá độ di động của hai dây thanh âm trước khi phẫu thuật.

Chuẩn bị trước khi phẫu thuật
Bệnh nhân cần ngưng sử dụng thuốc tránh thai hoặc các loại thuốc đông máu ít nhất 2 tuần trước phẫu thuật. Bên cạnh đó, người bệnh nên ăn uống đầy đủ (nhịn ăn trước phẫu thuật 6 – 8 tiếng) và ngủ đủ giấc trước khi mổ để hạn chế rủi ro khi thực hiện thủ thuật. Vùng da tiếp cận (nách, ngực) hoặc khoang miệng cần được vệ sinh sát khuẩn sạch sẽ để tránh nhiễm khuẩn sau ca mổ.
Gây mê và thực hiện nội soi
Bệnh nhân được tiến hành gây mê toàn thân với nội quản đặt qua đường miệng để người bệnh không cảm thấy đau trong quá trình phẫu thuật. Sau khi gây mê, bác sĩ sẽ rạch các đường vào (0,5 – 1,0 cm) tại nách/ngực hoặc phía trong môi dưới tùy thuộc vào kỹ thuật đã lựa chọn. Sau đó, bơm khí CO2 áp lực thấp để bóc tách các lớp cơ, tạo khoảng trống phẫu thuật từ đường vào đến vùng cổ.
Trong quá trình phẫu thuật, hình ảnh từ camera được truyền lên màn hình giúp bác sĩ quan sát trường mổ và thực hiện các thao tác bóc tách, kiểm soát mạch máu và loại bỏ tổn thương. Do tuyến giáp nằm gần dây thần kinh hồi quy và tuyến cận giáp, bác sĩ cần nhận diện và tránh làm tổn thương các cấu trúc này để hạn chế biến chứng sau mổ (khàn tiếng, giảm calci máu).

Cắt bỏ phần tuyến giáp tổn thương
Tùy bệnh lý, bác sĩ có thể thực hiện cắt một thùy tuyến giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp. Phạm vi cắt bỏ tùy thuộc vào loại bệnh, kích thước tổn thương, mức độ xâm lấn, tình trạng hạch và các yếu tố nguy cơ khác. Sau khi cắt bỏ phần tuyến giáp bị tổn thương, bác sĩ sẽ đặt ống dẫn lưu (nếu cần) và đóng kín các vết rạch bằng chỉ thẩm mỹ.
Theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật
Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân được chuyển về phòng hồi sức để theo dõi chỉ số sinh hiệu, dấu hiệu chảy máu và nhịp thở. Người bệnh có thể bắt đầu ăn nhẹ (soup, cháo nguội) sau 6 – 8 tiếng (trường hợp mổ qua ngực/nách) hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ (đối với mổ qua đường miệng). Ống dẫn lưu thường được rút sau 24 – 48 giờ khi lượng dịch rút ra giảm dưới 10 – 20 ml/ngày.

Các biến chứng gặp phải sau khi mổ
Mổ nội soi tuyến giáp là kỹ thuật xâm lấn an toàn nhưng vẫn tồn tại một số rủi ro biến chứng nhất định như:
- Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói: Do tổn thương hoặc phù nề dây thần kinh hồi quy. Phần lớn các trường hợp khàn tiếng chỉ mang tính tạm thời và tự hồi phục sau vài tuần đến vài tháng. Tỷ lệ liệt dây thanh vĩnh viễn rất thấp (< 1%).
- Tê tay chân, tụt calci máu: Xảy ra do tổn thương hoặc thiếu máu nuôi tuyến cận giáp tạm thời. Bệnh nhân có biểu hiện tê rần quanh môi, đầu ngón tay, ngón chân hoặc co thắt cơ (dấu Chvostek/Trousseau). Tình trạng này được xử trí nhanh bằng cách bổ sung calci đường uống hoặc truyền tĩnh mạch.
- Chảy máu, tụ máu vùng cổ: Là biến chứng cấp tính nguy hiểm có thể gây chèn ép khí quản làm khó thở. Do đó, bệnh nhân cần được phẫu thuật can thiệp cầm máu kịp thời.
- Tràn khí dưới da: Tình trạng này xảy ra do sử dụng khí CO2 tạo khoang mổ. Cơ thể thường tự hấp thu CO2 hoàn toàn sau vài ngày.
- Nhiễm trùng vết mổ: Tỷ lệ rất thấp, thường gặp hơn ở đường mổ qua miệng nếu không đảm bảo vệ sinh khoang miệng tốt.

Những lưu ý trước khi mổ nội soi tuyến giáp
Để quá trình mổ nội soi tuyến giáp diễn ra thuận lợi và hạn chế biến chứng, người bệnh cần lưu ý những điều sau:
- Thông báo tiền sử dùng thuốc cho bác sĩ: Ngừng các thuốc chống đông máu (Aspirin, Warfarin, Clopidogrel) hoặc thuốc Đông y có nguy cơ gây chảy máu trước mổ từ 5 – 7 ngày theo chỉ định của bác sĩ.
- Điều trị ổn định bệnh lý kèm theo: Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và các bệnh lý tim mạch, hô hấp mạn tính.
- Vệ sinh khoang miệng sạch sẽ: Đặc biệt đối với bệnh nhân dự định mổ nội soi qua đường miệng, cần lấy cao răng và súc miệng bằng dung dịch Chlorhexidin trước mổ vài ngày.
- Không hút thuốc lá và uống rượu bia: Ngừng hút thuốc và uống rượu bia tối thiểu 2 tuần trước mổ để cải thiện chức năng hô hấp và khả năng làm lành vết thương.
- Chuẩn bị tâm lý: Giữ tinh thần thoải mái, trao đổi rõ ràng với bác sĩ phẫu thuật về phương pháp mổ, vị trí vết sẹo và kế hoạch phục hồi sau mổ.

Mổ nội soi tuyến giáp là giải pháp ưu việt giúp loại bỏ các tổn thương tại tuyến giáp hiệu quả mà vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ cho người bệnh. Hy vọng bài viết trên đây của DiaB đã giúp bạn nắm rõ các trường hợp được chỉ định, quy trình cũng như những lưu ý trước và sau phẫu thuật. Nếu thấy bài viết hay và bổ ích, hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân cùng biết nhé!
Thông tin trong bài viết được tổng hợp nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế ý kiến chuyên môn. Khi có vấn đề liên quan đến sức khỏe, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Nguồn tham khảo:
https://sentucuman.com.ar/docs/ringel-et-al-2025-2025-american-thyroid-association-management-guidelines-for-adult-patients-with-differentiated.pdf
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/thyroidectomy/about/pac-20385195
https://www.verywellhealth.com/recuperating-after-thyroid-surgery-3233273
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28717869/
https://bvdkbaclieu.gov.vn/upload/1000079/20251211/665_Quyet-dinh-3771-QD-BYT_77f26c22bd.pdf
