Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến đái tháo đường type 1 như thế nào?

Ngày cập nhật: 28/09/26
Theo dõi Docosan trên
Google News

Đái tháo đường type 1 là bệnh lý mạn tính, kéo dài suốt đời và cần điều trị liên tục. Theo các nghiên cứu, yếu tố di truyền có những ảnh hưởng nhất định đến căn bệnh này. Hãy cùng Docosan tìm hiểu về yếu tố di truyền ảnh hưởng đến đái tháo đường type 1 như thế nào cũng như đâu là đối tượng dễ mắc phải đái tháo đường type 1 nhé!

Bệnh đái tháo đường type 1

Bệnh đái tháo đường type 1 có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi
Bệnh đái tháo đường type 1 có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi

Đái tháo đường type 1 có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ vị thành niên. Khi mắc bệnh, bệnh nhân sẽ bị rối loạn đường huyết, đường huyết tăng cao bất thường. Nguyên nhân là do các tế bào beta đảo tụy bị phá hủy và mất khả năng tiết insulin.

Insulin đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát glucose trong máu, giúp cơ thể hấp thu glucose và chuyển hóa thành năng lượng. Thiếu hụt hormone này sẽ khiến đường huyết tăng cao và gây bệnh đái tháo đường type 1.

Các triệu chứng đặc trưng của đái tháo đường có thể kể đến như tiểu nhiều, khát nhiều, mệt mỏi, mờ mắt, ngứa ran, tê bì tay chân và sụt cân.

Bên cạnh đó, nếu bệnh nhân đái tháo đường loại 1 không được điều trị kịp thời, kiểm soát không tốt đường huyết sẽ dễ mắc phải các biến chứng trên thị lực, thần kinh ngoại biên (bàn chân đái tháo đường), tim mạch, sinh dục và thận niệu.

Đái tháo đường tuýp 1 có di truyền không?

Đái tháo đường type 1 có di truyền một phần. Theo thống kê, 90% bệnh nhân đái tháo đường không có tiền sử gia đình mắc bệnh. Yếu tố di truyền hay gen có thể làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 1 nhưng không phải là nguyên nhân chính yếu gây bệnh mà cần có thêm các tác nhân kích hoạt từ môi trường.

Các yếu tố di truyền ảnh hưởng đến bệnh đái tháo đường type 1

Yếu tố miễn dịch

Gene HLA giữ vai trò trong hệ thống miễn dịch, có thể di truyền và góp phần tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 1
Gene HLA giữ vai trò trong hệ thống miễn dịch, có thể di truyền và góp phần tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 1

Nhiều nhà khoa học cho rằng đái tháo đường type 1 là một bệnh tự miễn. Với các bệnh nhân đái tháo đường type 1, trước đây hệ thống tuyến tụy của họ vẫn hoạt động bình thường, tuy nhiên sau đó bệnh nhân mắc bệnh nhiễm trùng hoặc nhiễm virus làm phóng thích kháng nguyên lạ vào cơ thể, khiến tế bào đảo tụy bị viêm.

Tiếp đến, vị trí viêm này sẽ kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể sinh ra kháng thể kháng tế bào beta tuyến tụy. Các bạch cầu lympho sẽ nhận diện kháng nguyên, tập trung tại đảo tụy và tiến hành phá hủy tế bào. Theo thời gian, các đảo tụy sẽ teo lại và mất khả năng tiết insulin.

Hiện vẫn chưa thể chứng minh gen di truyền nào có thể trực tiếp gây đái tháo đường type 1. Thay vào đó, hệ thống kháng nguyên bạch cầu người (gen HLA) là một gen có khả năng di truyền. Gen này đóng vai trò sản xuất protein cho hệ thống miễn dịch sử dụng để bảo vệ cơ thể.

Do vậy, gen HLA có thể góp phần tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 1 vì đái tháo đường loại này là một bệnh tự miễn.

Yếu tố môi trường và các yếu tố khác

Đái tháo đường type 1 phổ biến hơn ở những vùng khí hậu lạnh
Đái tháo đường type 1 phổ biến hơn ở những vùng khí hậu lạnh

Bên cạnh di truyền, các yếu tố nguy cơ từ môi trường cũng là tác nhân có thể khiến bạn mắc bệnh đái tháo đường type 1. Một số tác nhân đã được nghiên cứu như:

  • Thời tiết lạnh: Đái tháo đường type 1 phổ biến ở những nơi có khí hậu lạnh và xuất hiện phổ biến trong mùa đông hơn mùa hè.
  • Virus: Các loại virus như quai bị, Coxsackie, Rubella, sởi có thể gây đái tháo đường type 1 ở những người có gen dễ mắc đái tháo đường.
  • Trẻ uống sữa bò thay vì bú mẹ: Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa phát triển toàn diện khiến trẻ khó hấp thu protein trong sữa bò, từ đó hình thành nên những phản ứng miễn dịch tấn công tế bào đảo tụy.

Đối tượng nguy cơ di truyền đái tháo đường tuýp 1

Trẻ em, thanh thiếu niên dưới 20 tuổi là những đối tượng nguy cơ di truyền đái tháo đường type 1
Trẻ em, thanh thiếu niên dưới 20 tuổi là những đối tượng nguy cơ di truyền đái tháo đường type 1

Như đã đề cập, đái tháo đường type 1 có khả năng di truyền. Vì vậy, hãy thận trọng, theo dõi sức khỏe thường xuyên nếu bạn thuộc một trong những nhóm đối tượng sau:

  • Trẻ em, thanh thiếu niên dưới 20 tuổi.
  • Tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường type 1, chủ yếu ở người mang gen HLA-DR3-DQ2 hoặc HLA-DR4-DQ8 hoặc cả hai.
  • Người da trắng dễ bị đái tháo đường hơn so với màu da khác.

Yếu tố di truyền và đái tháo đường type 1 có những mối liên quan đáng kể với nhau. Tuy nhiên, chỉ mỗi yếu tố di truyền là không đủ khiến bạn bị đái tháo đường. Do vậy, bạn cần theo dõi sức khỏe thật kỹ và đến gặp bác sĩ ngay khi có triệu chứng nghi ngờ đái tháo đường.

Xem thêm:

Tài liệu tham khảo:

1. Type 1 diabetes

  • Link tham khảo: https://medlineplus.gov/genetics/condition/type-1-diabetes/
  • Ngày tham khảo: 05/01/2025

2. Causes of type 1 diabetes

  • Link tham khảo: https://breakthrought1d.org.uk/knowledge-support/about-type-1-diabetes/causes-of-type-1-diabetes/
  • Ngày tham khảo: 05/01/2025

3. Genetics and Type 1 Diabetes

  • Link tham khảo: https://www.webmd.com/diabetes/diabetes-type-1-genetics
  • Ngày tham khảo: 05/01/2025

4. Genetics of Diabetes

  • Link tham khảo: https://diabetes.org/about-diabetes/genetics-diabetes
  • Ngày tham khảo: 05/01/2025

5. Genetic risk factors for type 1 diabetes

  • Link tham khảo: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)30582-7/abstract
  • Ngày tham khảo: 05/01/2025
Contact Me on Zalo